Δυστυχώς επτωχεύσαμεν.10 Δεκεμβρίου 1893 ο Χαρίλαος Τρικούπης στην ομιλία του στη Βουλή ενημερώνει το σώμα ότι επτωχεύσαμεν.
Ο Τρικούπης λέγεται πως χρησιμοποίησε τη φράση αυτή αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση του κράτους και την αδυναμία του να αποπληρώσει το δημόσιο χρέος του. Η Κυβέρνησή του κήρυξε πτώχευση, η οποία και επέφερε την επιβολή του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου σε βάρος της Ελλάδας. Έκτοτε, η φράση αυτή χρησιμοποιείται για να δηλώσει αποτυχία, τόσο για οικονομικά θέματα όσο και για γενικότερους λόγους.
Ο φωτισμένος πολιτικός κυριάρχησε στη δημόσια σκηνή της Ελλάδας επί 19 χρόνια, από το 1875 έως το 1894, αφήνοντας αξιοζήλευτο έργο που θα μεταμόρφωνε το πρόσωπο της χώρας: ίδρυσε σχολεία και εκκλησίες στις αλύτρωτες περιοχές για να τονώσει την ελληνικότητά τους, πραγματοποίησε τεράστια σε έκταση και σπουδαιότητα δημόσια έργα πνοής, όπως η διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου και η αποξήρανση της λίμνης Κωπαΐδας, βελτίωσε τις συγκοινωνίες, το οδικό αλλά και το σιδηροδρομικό δίκτυο, ενισχύοντας ταυτοχρόνως τη δημοκρατία και προωθώντας με κάθε τρόπο τον εκσυγχρονισμό του κράτους.
Η πτώχευση του 1893, κατά την περίοδο της έβδομης και τελευταίας πρωθυπουργικής του θητείας, έριξε βαριά τη σκιά της στην Ελλάδα και το «δυστυχώς κύριοι, επτωχεύσαμεν» σφράγισε τη διακυβέρνησή του, αν και η Ιστορία επιφύλαξε γι’ αυτόν μια σαφώς καλύτερη θέση ως ο πρώτος εκσυγχρονιστής πολιτικός του νέου ελληνικού κράτους.
Αν και θεωρείται πως η φράση λέχθηκε από το βήμα της Βουλής, αμφισβητείται πως χρησιμοποιήθηκε από τον Τρικούπη στην ομιλία του, καθώς από τα πρακτικά της Βουλής δεν προκύπτει κάτι τέτοιο.Διάφορες άλλες μαρτυρίες, (όπως η μαρτυρία του Ανδρέα Συγγρού στα Απομνημονεύματά του, που αναφέρει πως άκουσε εκείνη την μέρα τον Τρικούπη να προφέρει την φράση στην ομιλία του), αναφέρουν πως η φράση ελέχθη κανονικά από αυτόν, αλλά χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν ειπώθηκε στη Βουλή ή εκτός αυτής.
Στη πραγματικότητα η φράση αυτή λέχθηκε από τον Χ. Τρικούπη την παραπάνω ημερομηνία από του βήματος της Βουλής (Παλαιά Βουλή), όχι όμως απευθυνόμενος προς το Σώμα της Βουλής ως επίσημη διακήρυξη, αλλά "εν τη ρύμη του λόγου" του, αναφέροντας "εν παρόδω" στις αναγκαίες προς τους δανειστές διαπραγματεύσεις, που πίεζαν απροκάλυπτα τον οικονομικό έλεγχο της Ελλάδας, "ότι πρέπει να λαλήσωμεν προς αυτούς επτωχεύσαμεν δυστυχώς κ.λπ.
Η αντιπολίτευση όμως εκμεταλλευόμενη κομματικά τη φράση αυτή παράστησε τον πρωθυπουργό να κηρύσσει με αυτήν επίσημα από του βήματος της Βουλής τη χρεωκοπία της Ελλάδας. Τη θέση αυτή υιοθέτησαν και όλα σχεδόν τα έντυπα της εποχής σε σημείο που να δημιουργήσουν ακόμα και απαγοητευτική εντύπωση στους οπαδούς του Χ. Τρικούπη. Η προπαγάνδα αυτή το πόσο ευνόησε υπέρμετρα την τότε αντιπολίτευση διαφαίνεται από τον ειρωνικό σκωπτικό χαρακτήρα που αποδόθηκε σ΄ αυτήν και που χρησιμοποιήθηκε ομοίως μυριάδες φορές με συνέπεια να παραμείνει ιστορική μέχρι σήμερα.
Παρόμοια επίσης φράση, ελαφρά παραλλαγμένη, χρησιμοποίησε και ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν με την φράση του «τελικώς επτωχεύσαμεν» τον Μάιο του 1932, η κυβέρνησή του θα κηρύξει για άλλη μια φορά πτώχευση της Ελλάδας, κάτω από το υψηλό χρέος του εξωτερικού δανεισμού, επικαλούμενος ακόμη και τη Μικρασιατική Καταστροφή, που είχε σημειωθεί δέκα χρόνια πριν, αλλά και τη διεθνή οικονομική ύφεση από το Κραχ του 1929, ενώ στην πραγματικότητα ήταν συσσώρευση πολλών χρεών μαζί από την αρχή του αιώνα.
